Havayolu kargo yönetimi, kara taşımacılığından farklı bir disiplindir: Master AWB altında birden çok House AWB, hacimsel ağırlık hesabı, navlun, uçuş bilgisi ve sürekli değişen gönderi durumu. Bu parçalar ayrı dosyalara dağıldığında hata ve bilgi kaybı kaçınılmazdır. Bu yazıda hava kargo operasyonunu tek dosyada, uçtan uca nasıl yöneteceğinizi anlatıyoruz.
AWB nedir?
AWB (Air Waybill, hava yolu taşıma senedi), havayolu ile taşınan bir kargonun taşıma sözleşmesini ve taşıyıcının yükü teslim aldığını gösteren belgedir. Göndericiyi, alıcıyı, kalkış ve varış havalimanını, paket sayısını, ağırlığı ve navlun bilgisini taşır. Deniz yolundaki konşimentonun aksine AWB ciro ile devredilebilen kıymetli evrak değildir; malın mülkiyetini temsil etmez, taşıma sözleşmesinin kanıtıdır.
AWB numarası 11 hanelidir: ilk üç hane havayolu şirketinin IATA önekidir, sonraki yedi hane seri numarası, son hane ise kontrol hanesidir. Gönderiyi havayolu sisteminde izlemek için bu numara kullanılır.
Master AWB ve House AWB farkı
| Master AWB (MAWB) | House AWB (HAWB) | |
|---|---|---|
| Kim düzenler? | Havayolu şirketi ya da onun adına acente | Forwarder (taşıma işleri organizatörü) |
| Taraflar | Forwarder ile havayolu | Asıl gönderici ile forwarder |
| Kapsam | Konsolide gönderinin tamamı | Konsolidasyondaki tek bir gönderici ve alıcı |
| Numara | Havayolu önekiyle 11 hane | Forwarder’ın kendi numaralandırması |
Konsolidasyonda, yani birden çok göndericinin yükü aynı uçuşta birleştirildiğinde, bir Master AWB’nin altında birden çok House AWB bulunur. Sorun genellikle burada çıkar: bir gönderici “yüküm hangi uçuşta?” diye sorduğunda, House numarasının hangi Master’a ve hangi uçuşa bağlı olduğu tek bakışta görülmelidir. Loggerise ERP’de ihracat ve ithalat hava kargo kayıtları Master ve House AWB olarak açılır, House kayıtları Master’a bağlanır ve uçuş bilgisi aynı kayda eklenir. Gönderinin bağlı olduğu dosyanın tamamını görmek için lojistikte pozisyon yazımıza da bakabilirsiniz.
Master ve House AWB tek yapıda
Bir hava kargo gönderisi genellikle bir Master AWB ve ona bağlı birden çok House AWB’den oluşur. Loggerise ERP bu yapıyı olduğu gibi modeller: Master AWB’yi açar, altına House AWB’leri bağlar; taraflar, paketler, masraflar ve dokümanlar bu yapının içinde durur. Böylece “hangi house hangi master’a bağlı?” sorusu ortadan kalkar — havayolu kargo yönetimi tek dosyada toplanır.
Hacimsel ağırlık ve navlun
Hava kargoda ücret, brüt ağırlık ile hacimsel ağırlığın büyüğü (chargeable weight) üzerinden hesaplanır. Elle yapılan bu hesap hataya çok açıktır. Loggerise brüt ve hacimsel ağırlığı otomatik hesaplar, kullanılacak ağırlığı belirler ve navlun ücretini buna göre çıkarır. Yanlış ağırlıktan doğan gelir kaybı ya da müşteri itirazı ortadan kalkar.
Uçuş ve gönderi durumu
Her gönderi bir uçuşa bağlanır (kalkış-varış, uçuş numarası) ve durumu bir zaman çizelgesinde ilerler: rezerve edildi, kalktı, transferi, vardı, teslim edildi. Operasyon ve müşteri, gönderinin nerede olduğunu tahminle değil sistemden görür. Durum makinesi, aşamaların doğru sırayla ilerlemesini güvence altına alır.
Gümrük, doküman ve masraflar
Gümrük bilgileri, dokümanlar ve gönderiye ait masraflar aynı AWB dosyasında tutulur. IATA özel elleçleme kodları, havayolu ve havaalanı bilgileri sistemden seçilir; PDF çıktılarıyla belgeler standart hale gelir. Böylece operasyon ile finans aynı veriye bakar.
Sıkça sorulan sorular
AWB ile konşimento arasındaki fark nedir?
Konşimento deniz yolunda kullanılan ve ciro ile devredilebilen kıymetli evraktır. AWB ise devredilemez bir hava yolu taşıma senedidir ve malın mülkiyetini temsil etmez; taşıma sözleşmesinin ve yükün teslim alındığının kanıtıdır.
Master AWB altında kaç House AWB bağlanabilir?
Bir Master AWB altına ihtiyaç duyduğunuz kadar House AWB bağlayabilirsiniz; her biri kendi taraf, paket ve masraf bilgisiyle yönetilir.
Chargeable weight otomatik mi hesaplanıyor?
Evet. Brüt ağırlık ile hacimsel ağırlık karşılaştırılır ve büyük olan kullanılacak ağırlık olarak alınır; navlun bu değere göre hesaplanır.
Gönderi durumunu müşteriyle paylaşabilir miyim?
Gönderi durumu sistemde aşama aşama izlenir; operasyon ekibi güncel durumu tek ekrandan takip eder ve raporlayabilir.
Hava kargoyu tek dosyada toplayın
Master AWB, House AWB, ağırlık, navlun, uçuş ve gümrük — hepsi birbirine bağlı. Bunları tek dosyada uçtan uca yöneten bir lojistik ERP ile havayolu kargo operasyonu dağınıklıktan kurtulur. Loggerise lojistik ERP çözümünü inceleyin.