Hangi yük, hangi araca; hangi sırayla yüklenip hangi rotayla teslim edilecek? Dağınık bir Excel’de bu, her sabah baştan kurulan bir bulmacadır. İşte dispozisyon, yani seçilen yükleri bir sefere ve araca bağlayıp alış–teslim rotasını kurma işi, lojistik operasyonun en kritik ve en çok zaman alan kararıdır. Bu yazıda dispozisyonun neden zor olduğunu, iyi bir dispozisyonun dört kriterini ve Loggerise’da bu işin gerçekte nasıl yürüdüğünü ele alıyoruz.
📊 Sektör verisi: Eurostat’a göre 2024’te AB karayolu yük taşımacılığında araç-kilometrelerinin %21,6’sı boş gerçekleşti (ulusal taşımada %25,8) — doğru araç-yük eşleştirmesinin önemini gösteriyor. Eurostat, 2024
Dispozisyon nedir, neden zordur?
Dispozisyon, eldeki yükleri uygun bir sefere ve araca bağlayarak yükleme ile teslimat rotasını planlama işidir. Zorluğu, aynı anda birden çok değişkeni dengelemekten gelir: yükün ağırlığı ve güzergâhı, aracın kapasitesi ve konumu, sürücünün uygunluğu, yükleme ve teslimat sırası. Bu bilgiler farklı dosyalarda dağınık durduğunda dispozisyon her sabah baştan, telefonla ve tahminle kurulur. Tek bir yanlış karar ise boş kilometre, gecikme ve zarar demektir.
İyi bir dispozisyonun 4 kriteri
Doğru bir dispozisyon kararı şu dört kriteri aynı anda gözetmelidir:
- Doluluk: Araç kapasitesinin verimli kullanılması; yarım dolu sefer kârı yer.
- Rota ve sıra uygunluğu: Yüklerin güzergâhıyla aracın yönünün örtüşmesi ve yükleme–teslimat sırasının mantıklı kurulması.
- Araç ve sürücü uygunluğu: Belge, kapasite ve yetkinin yüke uygun olması.
- Boş dönüş: Mümkünse dönüş yükü planlayarak yüksüz kilometreyi azaltmak.
Loggerise’da dispozisyon nasıl yapılır?
Loggerise’da dispozisyon, yükleri araçların üstüne tek tek sürükleyip bırakmak değildir; seferi ve rotayı birlikte kuran bir akıştır. Adımlar şöyledir:
- Yükleri seçin: Yük listesinden taşınacak yükleri işaretleyip Dispozisyon Planla dersiniz.
- Modu ve aracı belirleyin: Açılan planlama ekranının solunda Özmal (kendi filomuz) veya Kiralık (dış nakliyeci) modunu seçer; moda göre araç–sürücüyü ya da taşıyıcı firma ve plakayı girersiniz.
- Rotayı sürükle-bırakla kurun: Sağda iki panel açılır — Alış Rotası (yükleme sırası) ve Teslim Rotası (teslimat sırası). Yüklerden duraklar otomatik oluşur; bu durakları ve mola, gümrük gibi manuel durakları sürükle-bırakla sıralarsınız.
- Tamamlayın: Hazır olunca Tamamla dersiniz; sistem otomatik olarak seferi (trip), pozisyonu ve sürücü görevini oluşturur. Filo ekibi pozisyon üzerinden aracı ve sürücüyü kesinleştirir.
Yani sürükle-bırak, yükü araca atmak için değil, alış ve teslim rotasının sırasını netleştirmek içindir. Doluluk, rota ve uygunluk tek ekranda görünür; uygun olmayan eşleşmeler sistemde önceden uyarılır. Her sabah kurulan bulmaca, birkaç tıklama ve birkaç sürükleme hareketine iner.
Özmal mı, kiralık mı?
Dispozisyon iki çalışma biçimini aynı akışta toplar. Özmal modda kendi aracınızı ve sürücünüzü atarsınız; araç o an boşsa filo ekibi sonradan da kesinleştirebilir. Kiralık modda dış nakliyeci firmayı, plakayı ve bedeli girersiniz. İkisi de aynı dispozisyon ekranından yürür; böylece kendi filonuzla dış taşıyıcıyı tek yerden, aynı mantıkla yönetirsiniz.
Düzenli dispozisyonun kazandırdıkları
Dispozisyonu sisteme almak yalnızca hızı değil, kârı da artırır. Doluluk yükselir, boş dönüş azalır, yanlış atamadan doğan gecikmeler ortadan kalkar. Planlamayı bir kişinin aklından çıkarıp ekranda görünür kıldığınızda, o kişi izinli olsa bile operasyon aksamadan sürer. Üstelik dispozisyon tamamlandığında sefer ve pozisyon otomatik oluştuğu için, planlama ile saha arasındaki kopukluk da ortadan kalkar.
Sonuçta dispozisyon, deneyime dayalı bir sanat olmaktan çıkıp herkesin tekrarlayabildiği, ölçülebilir bir sürece dönüşür; operasyonun günlük temposu görünür biçimde rahatlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Dispozisyonda sürükle-bırak ne işe yarar?
Alış ve teslim duraklarını, yani yükleme ve teslimat sırasını sıralamak için kullanılır. Yükü araca “sürükleyip atamak” için değil, rotanın sırasını netleştirmek içindir.
Özmal ve kiralık aynı ekranda mı yönetilir?
Evet. Tek bir mod seçimiyle aynı dispozisyon akışında hem kendi filonuzu hem dış nakliyeciyi planlarsınız.
Dispozisyon bitince sefer otomatik mi oluşur?
Evet. Tamamla dediğinizde sistem seferi, pozisyonu ve sürücü görevini otomatik oluşturur; filo ekibi aracı ve sürücüyü pozisyon üzerinden kesinleştirir.
Planlamayı sadeleştirin
Yükleri seçin, modu belirleyin, rotayı sürükle-bırakla kurun; gerisini sistem halletsin — sefer ve pozisyon otomatik oluşsun. Loggerise ERP’yi inceleyin 👉 loggerise.com.